Những con người bị lãng quên

TNG – Nằm cách thành phố Phan Rang – Tháp Chàm  khoảng 60km về hướng Tây bắc là một ngôi làng nhỏ tại thôn Ma Lâm, xã Phước Tân, huyện Bác Ái. Đây là ngôi làng có đến 99% là người dân tộc Raglai – một dân tộc thiểu số thuộc hệ ngôn ngữ Malayo-Polynedi.
Cộng đồng dân tộc Raglai tại đây có khoảng gần 200 hộ cư trú từ lâu đời tại vùng đất này nhưng rất ít người biết tới. Gần như tất cả các hộ đều thuộc diện hộ nghèo của xã.

Tôi cũng tự đặt cho mình một câu hỏi tại sao vì trên đường từ bên ngoài vào đến trong làng tôi thấy sự giao thương ở đây tuy ít ỏi nhưng vẫn diễn ra với các lộ giao thông tương đối lớn so với các vùng miền núi khác.

Trước khi nói về những con người bị quên lãng, những số phận hẩm hiu của dân tộc bản địa miền trung này,  tôi xin được nói qua đôi chút về “luật tục” dân tộc Raglai tại đây.

Người Raglai ở đây vẫn tồn tại “chế độ mẫu hệ”, cho đến nay họ vẫn duy trì tuy đã có sự thay đổi theo môi trường xã hội mới. Trong phong tục này thì đàn ông thường sống trọn đời ở nhà vợ, con cái đều lấy họ mẹ và luôn giữ mối quan hệ huyết thống theo dòng họ mẹ suốt 7 đời, người phụ nữ lớn tuổi nhất trong gia đình được thừa hưởng tài sản. Mẹ hay vợ là chủ nhà có quyền quyết định trong gia đình. Cô gái nếu ưng thuận chàng trai nào thì nói với bố mẹ lo lễ cưới chồng. Như nhiều dân tộc khác, người Raglai coi hôn nhân là mốc quan trọng đánh dấu sự trưởng thành của mỗi con người. Hôn nhân không chỉ là hạnh phúc lứa đôi mà còn là “có vợ có chồng là có sự sống của giống nòi”.

Chính những luật tục và những quan niệm chưa thể bỏ đó đã để lại ngày hôm nay một hệ lụy thật nghiêm trọng. Đó chính là hàng trăm em nhỏ ăn không đủ no, áo không đủ mặt và không được chăm sóc giáo dục chuẩn mực như bao trẻ em khác.

Tôi thật không phải biết diễn tả chân dung thật sự của một cộng đồng người dân bản địa đang lâm vào cảnh nghèo đói và khốn cùng trong một xã hội tiến bộ như Việt Nam hôm nay. Nhìn thấy cuộc sống thiếu thốn cùng với sự khắc nghiệt của khí hậu tại đây mà … xót thay.

Theo chị Diễm My (đi cùng với đoàn) – Phóng viên báo tỉnh Ninh Thuận, người đã thường xuyên ghé thăm và công tác tại thôn này chia sẻ: “các em thiếu thốn nhiều đến nổi không diễn tả cho các anh chị nghe được, rất nhiều em chỉ có một bộ đồ vừa đi học vừa mặc ở nhà. Dép thì hầu như chẳng em nào có được để xài quanh năm, dụng cụ học tập thì càng hiếm hoi”

Chia sẻ về nhà trường và các em chị nói thêm: “Cả làng chỉ có một ngôi trường, vừa cấp I và vừa mầm non. Tổng cộng có 160 em đang đi học, trong đó 110 em học cấp I và 50 em học mầm non. Học phí ở đây được hỗ trợ 100% từ tỉnh và trường này là trường bán trú. Các em được hỗ trợ tiền ăn là 35k/tháng và không còn bất cứ khoản nào khác ngoại trừ các thầy cô góp chút ít thêm để các em ăn đủ no”

Nghe đến đây tôi giật thót người, một tháng chỉ có 35.000 đồng thì ăn thế nào đây? Một ngày chỉ khoảng 1.300 đồng thì phải mua gì để nấu và nấu như thế nào? Thật là ngoài sức tưởng tượng của tôi khi biết được khẩu phần ăn của các em trong 1 tháng chỉ bằng … một tô bún tại Sài Gòn.

Qua trao đổi trực tiếp với anh Trưởng thôn PiNăng Xuyến thì công việc chủ yếu của người dân nơi đây là đi rẫy, chặt tre, trồng bắp, trồng mì hoặc đi mót. Thu nhập của các sắc dân Raglai không đủ để mua sắm gì cho gia đình. Có 4 họ tộc chính là: A Đớ, Katơr, Pi năng, Chamalé và chung sống với nhau trong sự nghèo đói.

Anh Xuyến nói thêm:”Ở đây không có một trạm xá nào, muốn khám chữa bệnh phải lên tận Xã, cách xa vài chục km. Lúc trước phải di chuyển qua cầu treo, rất nguy hiểm & khó khăn. Đây là thôn từng bị lãng quên, bị cách biệt với thế giới bên ngoài”

Trong căn chòi dùng để tích trữ thức ăn, chúng tôi thấy đầy những trái bắp đã được phơi khô, và người Raglai phải ăn thứ thực phẩm này hầu như quanh năm. Hằng năm, người Raglai chỉ có thể làm được một mùa bắp trên những đồi nương trải qua bao nhiêu năm trồng trọt, vì thế hoa lợi thu về chẳng được bao nhiêu. Ðể có thêm thu nhập, người dân phải lén vào rừng, chặt cây tre, chặt củi, đốt than, bán cho người miền xuôi. Công việc này càng ngày càng khó khăn vì sự kiểm soát từ phía kiểm lâm vì rừng ở đây được xếp vào loại nguyên sinh, chịu sự quản lý chặt chẽ từ chính quyền.

Các em nhỏ nơi đây không biết gì là “mẫu hệ”, không biết gì là quan niệm dân tộc. Thế nhưng, hiện nay các em đang phải chịu một cuộc sống thống khổ, cơ cực trong một ngôi làng dường như bị lãng quên trong quá trình phát triển, tiến bộ của xã hội.

Tôi không biết tôi sẽ làm được gì nhưng tôi tin chắc rằng chúng ta sẽ làm được rất nhiều khi quan tâm, ủng hộ và chia sẻ cho những mảnh đời cơ cực tại đây. Chúng tôi chia tay với các em trong sự tiếc nuối của mấy em và sự xót xa của các anh chị em đi cùng đoàn.

Khi nào có dịp các bạn ghé thăm nơi đây sẽ có thề hiểu được đâu là sự thống khổ của dân tộc bản địa Raglai tại Bác Ái này.

Hoàng Nguyễn

 

1 phản hồi

    • anh hay chị ơi có thể cho em hỏi xinh cách liên hệ với xã hay thôn này dược không ạ
      nhóm phượt em có ý định làm thiện nguyện tại huyện này nên mong anh chị hồi âm
      mail của am Sunlight_1578@yahoo.com
      cảm ơn anh chị nhìu

      Reply

Leave a Comment.